Με 30 χρόνια εμπειρίας στον χώρο του χορού, ο Χρήστος Κατούνας έχει καταφέρει να συνδέσει το όνομά του με τη διδασκαλία και την προώθηση της χορευτικής τέχνης, με ιδιαίτερη έμφαση στο ζεϊμπέκικο. Είναι ιδρυτής της σχολής χορού Burn The Floor στη Λάρισα, ενώ μέσα από τη δράση του έχει επεκτείνει τη διδασκαλία του και στο εξωτερικό, παραδίδοντας μαθήματα σε πολλές χώρες. Σήμερα, συζητάμε μαζί του για τη διαδρομή του, τη δύναμη του χορού και το μυστικό πίσω από έναν χορό που δεν χορεύεται απλώς, αλλά βιώνεται. Ας γνωρίσουμε το Χρήστο!
Αν η ζωή μου ήταν ένα βιβλίο, το πρώτο του κεφάλαιο θα άρχιζε κάπου εκεί, όταν ήμουν μόλις επτά ετών. Ένα μικρό αγόρι, στη Λάρισα, που έκανε τα πρώτα του βήματα στον Σύλλογο Σαμαριναίων, εκεί όπου οι ρίζες της οικογένειάς μου, με καταγωγή του πατέρα μου από τη Σαμαρίνα, συναντήθηκαν με κάτι που έμελλε να γίνει η μεγαλύτερη αγάπη της ζωής μου: τον χορό. Τότε δεν γνώριζα τίποτα για τα ταξίδια που θα ακολουθούσαν, τις σκηνές που θα πατούσα, τους ανθρώπους που θα συναντούσα ή τις ζωές που κάποτε θα άγγιζα μέσα από τη διδασκαλία. Ήξερα μόνο πως, κάθε φορά που άρχιζε η μουσική, κάτι μέσα μου ξυπνούσε. Σαν να μου ψιθύριζε μια φωνή πως αυτός ο κόσμος, ο κόσμος του χορού, είχε κάτι ξεχωριστό να μου αποκαλύψει.
Η διαδρομή μου συνεχίστηκε σε διαφορετικούς συλλόγους, περνώντας από τον σύλλογο του κυρίου ΓΚΙΣΑΚΗ στο ΚΕ.Λ.Ε. Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή την όμορφη περιπλάνηση, η ζωή μού επιφύλασσε δύο ανθρώπους που θα άφηναν το δικό τους αποτύπωμα στην ιστορία μου: τον Κώστα Γκιτέρσο και την Ειρήνη Σιαμπέτα. Ήταν οι πρώτοι που πίστεψαν σε μένα αρκετά ώστε να μου εμπιστευτούν κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια θέση μέσα σε μια ομάδα. Μου έδωσαν την ευκαιρία να διδάξω, όταν ήμουν μόλις δεκαέξι ετών. Ίσως τότε να μην αντιλαμβανόμουν το πραγματικό βάρος αυτής της εμπιστοσύνης. Σήμερα, όμως, καταλαβαίνω πως μερικές φορές μια ευκαιρία από τους σωστούς ανθρώπους μπορεί να γίνει η αρχή μιας ολόκληρης ζωής.
Στα δεκαεννέα μου, ένα ακόμη κεφάλαιο άνοιξε. Απέκτησα το πρώτο μου πτυχίο στους λάτιν και ευρωπαϊκούς χορούς, από την Danza Fuerte, την πρώτη σχολή λάτιν χορών που δημιουργήθηκε στη Λάρισα. Ο χορός άρχισε να ξεδιπλώνεται μπροστά μου σαν ένας απέραντος χάρτης, γεμάτος διαφορετικές κουλτούρες, μουσικές, συναισθήματα και τρόπους να επικοινωνείς με τους ανθρώπους. Και όσο περνούσαν τα χρόνια, τόσο περισσότερο καταλάβαινα πως δεν ήθελα απλώς να χορεύω. Ήθελα να μεταδίδω όσα ένιωθα. Να βοηθώ τους ανθρώπους να ανακαλύπτουν τις δικές τους δυνατότητες, να ξεπερνούν τους φόβους τους και να βρίσκουν μέσα από την κίνηση μια φωνή που ίσως δεν είχαν τολμήσει ποτέ να χρησιμοποιήσουν. Έτσι, σχεδόν τρεις δεκαετίες διδασκαλίας αργότερα, εκείνο το επτάχρονο αγόρι εξακολουθεί να υπάρχει μέσα μου. Μόνο που τώρα έχει περισσότερες ιστορίες να διηγηθεί, περισσότερους ανθρώπους να ευχαριστήσει και περισσότερα όνειρα να κυνηγήσει.
Η Burn the Floor Dance Community έγινε ένας χώρος όπου ο χορός συναντά την ανθρώπινη σύνδεση, την έκφραση και την αίσθηση του ανήκειν. Και το The Zeibekiko Method by Katounas γεννήθηκε από την ανάγκη μου να προσεγγίσω το ζεϊμπέκικο όχι μόνο ως χορό, αλλά ως μια βαθιά προσωπική και πολιτισμική εμπειρία που αξίζει να ταξιδέψει πέρα από τα σύνορα της Ελλάδας. Σήμερα, κοιτάζοντας πίσω, βλέπω πως η διαδρομή μου δεν ήταν μια ευθεία γραμμή. Ήταν ένα ταξίδι γεμάτο σταθμούς, ανθρώπους, ανατροπές, μαθήματα και μικρές στιγμές που, χωρίς να το γνωρίζω τότε, με προετοίμαζαν για όσα θα ακολουθούσαν. Αν κάτι έχω μάθει μέσα από αυτή την πορεία, είναι πως ορισμένες φορές η ζωή δεν σου αποκαλύπτει από την αρχή τον προορισμό σου. Σου δίνει απλώς μια μουσική, ένα πρώτο βήμα και την ευκαιρία να ακολουθήσεις την καρδιά σου. Κι εγώ, από εκείνο το πρώτο βήμα μέχρι σήμερα, συνεχίζω να χορεύω. Όχι επειδή έμαθα πού τελειώνει η διαδρομή, αλλά επειδή εξακολουθώ να μαγεύομαι από όσα μπορεί να κρύβει το επόμενο βήμα.
Αν γυρίσω τις σελίδες εκείνων των πρώτων χρόνων, θυμάμαι ένα αγόρι που μάθαινε γρήγορα, που παρατηρούσε, που απορροφούσε τις κινήσεις σαν να ήταν μια γλώσσα που γνώριζε από πάντα. Ήμουν καλός μαθητής και είχα την τύχη να μπορώ να μαθαίνω εύκολα διαφορετικά είδη χορού. Κάθε καινούργιος ρυθμός άνοιγε μπροστά μου έναν διαφορετικό κόσμο και κάθε χορός μού αποκάλυπτε μια άλλη πλευρά της μαγείας της κίνησης. Γνώρισα τους ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς, από τους ποντιακούς μέχρι τους κρητικούς, και ταξίδεψα μέσα από τις μουσικές και τις παραδόσεις διαφορετικών τόπων. Έμαθα να αγαπώ τη δύναμη ενός κύκλου, εκεί όπου οι άνθρωποι ενώνονται, τα χέρια πιάνονται και ο καθένας γίνεται μέρος μιας ιστορίας που προϋπήρχε του ίδιου. Υπήρχε μια ξεχωριστή συγκίνηση στο να χορεύεις έναν τοπικό παραδοσιακό χορό, ιδιαίτερα όταν είχες την ευθύνη να σέρνεις τον χορό ως πρωτοχορευτής. Για λίγες στιγμές, δεν εκπροσωπούσες μόνο τον εαυτό σου, αλλά έναν ολόκληρο τόπο, τις μνήμες του και τους ανθρώπους του.
Ύστερα ήρθε ένας διαφορετικός κόσμος: οι λάτιν και οι ευρωπαϊκοί χοροί. Εκεί ανακάλυψα μια άλλη γοητεία. Το τάνγκο με τη δραματικότητα και την έντασή του, το βαλς με την κομψότητα και τη ροή του, το τσα τσα με το παιχνίδι του ρυθμού και τη ζωντάνια του. Άρχισα να καταλαβαίνω τη μοναδική σχέση που δημιουργείται ανάμεσα στον καβαλιέρο και την ντάμα, ανάμεσα στον leader και τον follower. Δύο άνθρωποι που επικοινωνούν μέσα από την κίνηση, που ακούν ο ένας τον άλλον χωρίς λόγια και που, για όσο διαρκεί η μουσική, δημιουργούν κάτι κοινό.
Κάθε είδος είχε τη δική του αίγλη. Κάθε χορός είχε τη δική του γλώσσα και τη δική του ομορφιά. Και εγώ ήθελα να τις γνωρίσω όλες. Δεν ένιωσα ποτέ πως έπρεπε να επιλέξω έναν κόσμο και να απορρίψω τους υπόλοιπους. Αντίθετα, ένιωθα ότι κάθε καινούργια εμπειρία πρόσθετε ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ του χορευτή που γινόμουν. Ωστόσο, όσο περνούσε ο καιρός, άρχισα να ανακαλύπτω πως άλλο είναι να μαθαίνεις να χορεύεις και άλλο να ανακαλύπτεις ποιος πραγματικά είσαι μέσα από τον χορό. Και κάπου εκεί, ανάμεσα σε όλους αυτούς τους ρυθμούς, το ζεϊμπέκικο άρχισε να αποκτά μια διαφορετική θέση μέσα μου. Δεν ήταν πια μόνο ένας ακόμη χορός που ήθελα να μάθω καλά. Ήταν ένας χώρος ελευθερίας. Ένας τόπος όπου δεν υπήρχε απαραίτητα η ανάγκη να ακολουθήσεις κάποιον, να οδηγήσεις μια παρτενέρ ή να συντονιστείς με έναν κύκλο. Ήσουν εσύ, η μουσική και όλα εκείνα που κουβαλούσες μέσα σου.
Στο ζεϊμπέκικο δεν μπορούσα να κρυφτώ πίσω από την τεχνική, ούτε να στηριχτώ αποκλειστικά στην αρμονία ενός ζευγαριού ή στην ενέργεια μιας ομάδας. Έπρεπε να σταθώ απέναντι στον ίδιο μου τον εαυτό. Να ακούσω τη μουσική, να αφουγκραστώ το σώμα μου και να επιτρέψω σε κάτι προσωπικό να βγει στην επιφάνεια. Και τότε κατάλαβα πως η αληθινή γοητεία του ζεϊμπέκικου δεν βρίσκεται στο πόσες φιγούρες γνωρίζεις, αλλά στο πόσα μπορείς να εκφράσεις χωρίς να χρειάζεται να αποδείξεις τίποτα σε κανέναν. Ίσως, λοιπόν, να μην ήταν ο πρώτος χορός που έμαθα καλά. Ήταν, όμως, ο χορός μέσα από τον οποίο άρχισα να αναγνωρίζω τον εαυτό μου.
Γιατί όλους τους χορούς μπορείς να τους μάθεις. Αλλά υπάρχει ένας χορός που, κάποια στιγμή στη ζωή σου, παύεις να τον μαθαίνεις και αρχίζεις να τον αναγνωρίζεις ως δικό σου. Για μένα, αυτός ο χορός ήταν και παραμένει το ζεϊμπέκικο.
Στα σχεδόν τριάντα χρόνια της πορείας μου στον χορό και τη διδασκαλία, είχα την τύχη να συναντήσω πολλούς ανθρώπους που μου πρόσφεραν γνώσεις, εμπειρίες και μικρά ή μεγάλα κομμάτια από τη δική τους διαδρομή. Ο καθένας, με τον δικό του τρόπο, άφησε κάτι μέσα μου. Γιατί πιστεύω πως, όσο κι αν προχωράς, πάντα υπάρχει κάποιος που μπορεί να σου αποκαλύψει κάτι που δεν είχες δει μέχρι εκείνη τη στιγμή. Αν, όμως, υπάρχει ένα κεφάλαιο στη ζωή μου που θα ξεχώριζα ως καθοριστικό, αυτό θα ήταν η γνωριμία μου με τον Χρίστο Σιακαλή, το 2016, και στη συνέχεια με την αδελφή του, την Έλενα Σιακαλή. Δύο άνθρωποι που μπήκαν στη ζωή μου και, χωρίς ίσως να γνωρίζουν εξαρχής πόσο βαθιά θα με επηρέαζαν, έμελλε να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνομαι τον χορό, τη διδασκαλία και τον ίδιο μου τον εαυτό.
Μέσα από την αγάπη τους για τον χορό και, ιδιαίτερα, για το ζεϊμπέκικο, άρχισα να ανακαλύπτω νέες πτυχές αυτής της τέχνης. Με βοήθησαν να εξελιχθώ ως χορευτής, αλλά κυρίως να γίνω καλύτερος δάσκαλος. Να καταλάβω πως η διδασκαλία δεν αφορά μόνο τη γνώση και την τεχνική, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεις αυτή τη γνώση. Πώς επικοινωνείς με τους ανθρώπους, πώς τους εμπνέεις, πώς κάνεις το μάθημα πιο εκφραστικό, πιο ζωντανό, πιο διασκεδαστικό και ουσιαστικό. Πώς μαθαίνεις να λες περισσότερα με λιγότερα, να φτάνεις στην καρδιά του μηνύματος και να βοηθάς τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου να κατανοήσει πραγματικά αυτό που του προσφέρεις.
Μέσα από αυτούς άρχισα να βλέπω τον ρόλο του δασκάλου με μια διαφορετική ματιά. Να αναζητώ όχι μόνο το πώς θα χορέψω καλύτερα, αλλά και το πώς θα μεταδώσω όσα γνωρίζω με περισσότερη αλήθεια, σαφήνεια και συναίσθημα. Να καταλάβω πως ένας καλός δάσκαλος δεν είναι εκείνος που απλώς γνωρίζει πολλά, αλλά εκείνος που μπορεί να κάνει τη γνώση προσιτή, να εμπνεύσει και να βοηθήσει τους άλλους να ανακαλύψουν τις δικές τους δυνατότητες. Και ίσως αυτό να είναι το πιο όμορφο δώρο που μπορεί να σου προσφέρει ένας μέντορας: να μη σου δείξει απλώς τον δικό του δρόμο, αλλά να σε βοηθήσει να βρεις τον δικό σου.
Όσα δημιουργώ σήμερα μέσα από την Burn the Floor Dance Community και το The Zeibekiko Method by Katounas αποτελούν μέρος μιας διαδρομής που διαμορφώθηκε από πολλούς ανθρώπους και πολλές εμπειρίες. Δεν θα ήταν δίκαιο να μην αναγνωρίσω τη συμβολή όλων εκείνων που με δίδαξαν, με στήριξαν ή μου έδωσαν την ευκαιρία να εξελιχθώ. Ωστόσο, η επιρροή του Χρήστου και της Έλενας κατέχει μια ξεχωριστή θέση μέσα μου. Τους σκέφτομαι με αγάπη, εκτίμηση και βαθιά ευγνωμοσύνη, γιατί με βοήθησαν να πλησιάσω περισσότερο όχι μόνο τον χορευτή και τον δάσκαλο που ήθελα να γίνω, αλλά και τον άνθρωπο που είμαι σήμερα. Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που δεν σου αλλάζουν απλώς τον τρόπο που χορεύεις. Σου αλλάζουν τον τρόπο που βλέπεις αυτό που αγαπάς. Και, μέσα από αυτή την αλλαγή, σε βοηθούν να ανακαλύψεις όλα όσα δεν ήξερες ακόμη ότι μπορούσες να γίνεις.
Αυτό που αγαπώ περισσότερο στη διδασκαλία είναι η στιγμή που βλέπω έναν άνθρωπο να ανακαλύπτει κάτι καινούργιο μέσα του. Να αποκτά αυτοπεποίθηση, να απελευθερώνεται και να συνειδητοποιεί ότι μπορεί να εκφράσει πράγματα που ίσως δεν είχε καταφέρει ποτέ να βάλει σε λόγια. Μετά από σχεδόν τριάντα χρόνια διδασκαλίας, έχω καταλάβει ότι ο ρόλος του δασκάλου δεν είναι απλώς να μεταφέρει γνώσεις. Είναι να εμπνέει, να καθοδηγεί και να βοηθά κάθε άνθρωπο να ανακαλύψει τη δική του ταυτότητα μέσα από τον χορό.
Αυτή είναι η φιλοσοφία που ακολουθώ τόσο στην Burn the Floor Dance Community όσο και μέσα από το The Zeibekiko Method by Katounas, το προσωπικό μου εκπαιδευτικό εγχείρημα που έχει πλέον ξεπεράσει τα σύνορα της Ελλάδας. Για μένα, το ζεϊμπέκικο δεν είναι απλώς μια σειρά από βήματα και φιγούρες. Είναι μουσικότητα, συναίσθημα, προσωπική έκφραση και βαθιά σύνδεση με την ελληνική κουλτούρα. Θέλω οι άνθρωποι που το μαθαίνουν να μην περιορίζονται στην αντιγραφή κινήσεων, αλλά να κατανοούν την ουσία του και να ανακαλύπτουν τον δικό τους τρόπο να το χορεύουν. Και αυτή η φιλοσοφία απευθύνεται σε ανθρώπους με πολύ διαφορετικές διαδρομές.
Μέσα από τα διαδικτυακά μου μαθήματα, αλλά και τις δια ζώσης εκπαιδεύσεις και τα σεμινάρια μου, έχω τη χαρά να συνεργάζομαι με ανθρώπους από διαφορετικά σημεία του κόσμου. Μαθητές που ζουν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, επαγγελματίες του χορού που με εμπιστεύονται για να εξελίξουν τις γνώσεις και τη διδακτική τους προσέγγιση, αλλά και ανθρώπους που αναζητούν μια προσωπική σχέση με το ζεϊμπέκικο. Επαγγελματίες από χώρες όπως η Γερμανία, η Τουρκία, η Αμερική, η Κύπρος, η Ελβετία, η Ολλανδία και η Αγγλία με εμπιστεύονται για να τους καθοδηγήσω στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να εντάξουν τους ελληνικούς λαϊκούς χορούς στις σχολές τους και να μεταδώσουν αυτή τη γνώση στους δικούς τους μαθητές. Για μένα, αυτό είναι μια ιδιαίτερη ευθύνη: δεν εκπαιδεύω μόνο έναν χορευτή, αλλά συμβάλλω στη δημιουργία μιας νέας γενιάς ανθρώπων που θα μεταφέρουν αυτή την παράδοση στις δικές τους κοινότητες.
Παράλληλα, μέσα από τα online μαθήματα, η μουσική και το ζεϊμπέκικο με συνδέουν με ανθρώπους από την Αμερική, τον Καναδά, την Αυστραλία και τη Νότια Αφρική. Άλλοι αγαπούν την ελληνική μουσική και θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα τον χορό. Άλλοι θέλουν να προετοιμαστούν για τον γάμο τους και να χορέψουν μια στιγμή που θα θυμούνται για πάντα. Κάποιοι είναι Έλληνες δεύτερης ή τρίτης γενιάς, που μέσα από το ζεϊμπέκικο αναζητούν μια γέφυρα με τις ρίζες και την οικογενειακή τους ιστορία. Και υπάρχουν, φυσικά, και φιλέλληνες που έχουν αγαπήσει την Ελλάδα και θέλουν να γνωρίσουν βαθύτερα τον πολιτισμό της.
Κάθε ένας από αυτούς έχει τη δική του ιστορία. Και αυτό είναι που με συγκινεί περισσότερο: ότι ένας χορός με τόσο βαθιές ελληνικές ρίζες μπορεί να συναντά ανθρώπους που ζουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά και να δημιουργεί μαζί τους μια αληθινή σύνδεση. Γιατί όταν ένας Έλληνας της τρίτης γενιάς χορεύει ζεϊμπέκικο στην άλλη πλευρά του κόσμου, δεν μαθαίνει απλώς έναν χορό. Ίσως ανακαλύπτει ένα κομμάτι της ιστορίας του. Και όταν ένας άνθρωπος από μια άλλη κουλτούρα επιλέγει να τον μάθει, γίνεται μέρος μιας παράδοσης που συνεχίζει να ταξιδεύει και να εξελίσσεται.
Αυτή είναι η ουσία του The Zeibekiko Method by Katounas: να μεταφέρω τη γνώση με συνέπεια και σεβασμό, να βοηθώ τους επαγγελματίες να εξελίσσονται, να δίνω στους μαθητές μου τα εργαλεία να εκφράζονται και να κρατώ ζωντανή τη σύνδεση με την ελληνική μουσική και παράδοση. Και μέσα σε όλη αυτή τη διαδρομή, δεν ξεχνώ ποτέ ότι η διδασκαλία είναι μια σχέση εμπιστοσύνης. Κάθε άνθρωπος που επιλέγει να μαθητεύσει κοντά μου, είτε βρίσκεται στην ίδια αίθουσα είτε στην άλλη άκρη του κόσμου, μου εμπιστεύεται ένα κομμάτι του χρόνου, της προσπάθειας και των ονείρων του. Η δική μου επιτυχία δεν είναι απλώς να μάθουν οι άνθρωποι να χορεύουν ζεϊμπέκικο. Είναι να μπορούν να το αισθανθούν, να κατανοήσουν την ιστορία του και, τελικά, να ανακαλύψουν μέσα από αυτό κάτι δικό τους. Γιατί η παράδοση δεν μένει ζωντανή όταν απλώς τη διατηρούμε· μένει ζωντανή όταν τη μεταδίδουμε με αγάπη, γνώση και αλήθεια.
Αν το πρώτο κεφάλαιο της ιστορίας μου ξεκίνησε με τα βήματα ενός μικρού αγοριού στους ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς, τα επόμενα χρόνια έμοιαζαν με ένα ταξίδι σε διαφορετικούς κόσμους. Κάθε χορός ήταν μια καινούργια γλώσσα, κάθε δάσκαλος ένας διαφορετικός σταθμός και κάθε εμπειρία ένα ακόμη κομμάτι που διαμόρφωνε τον χορευτή και τον εκπαιδευτικό που ήθελα να γίνω. Η διαδρομή μου με οδήγησε στους λάτιν και ευρωπαϊκούς χορούς, όπου αφιέρωσα πολλά χρόνια στην εκπαίδευση, την προπόνηση και την επαγγελματική μου εξέλιξη. Υπήρξα κριτής και προπονητής της Ελληνικής Χοροαθλητικής Ομοσπονδίας Ελλάδος (ΕΧΟΕ), ενώ ανέλαβα την προετοιμασία χορευτικών ομάδων και ζευγαριών. Μέσα από αυτή την εμπειρία έμαθα να βλέπω τον χορό όχι μόνο ως καλλιτεχνική έκφραση, αλλά και ως μια διαδικασία που απαιτεί πειθαρχία, τεχνική ακρίβεια, συνέπεια και βαθιά κατανόηση της κίνησης. Παράλληλα, η αναζήτησή μου δεν σταμάτησε εκεί. Για πολλά χρόνια εκπαιδεύτηκα κοντά σε σημαντικούς καθηγητές στη σάλσα, τη μπατσάτα και το αργεντίνικο τάνγκο. Κάθε είδος μού αποκάλυπτε μια διαφορετική πτυχή της ανθρώπινης επικοινωνίας: την ένταση ενός βλέμματος, την εμπιστοσύνη ανάμεσα σε δύο παρτενέρ, την ελευθερία του αυτοσχεδιασμού, την ακρίβεια μιας κίνησης που γεννιέται από τη μουσική.
Κοιτάζοντας πίσω, συνειδητοποιώ πως όλα αυτά τα χρόνια δεν συγκέντρωνα απλώς γνώσεις. Έχτιζα, χωρίς ίσως να το αντιλαμβάνομαι πλήρως τότε, τη δική μου φιλοσοφία για τον χορό και τη διδασκαλία. Έμαθα να παρατηρώ, να αναλύω, να καθοδηγώ και, κυρίως, να αναζητώ πάντα το γιατί πίσω από κάθε κίνηση. Και ύστερα, η ιστορία άρχισε να με οδηγεί όλο και πιο βαθιά στις δικές μου ρίζες. Τα τελευταία επτά χρόνια, επέλεξα να αφοσιωθώ αποκλειστικά στους ελληνικούς λαϊκούς χορούς, με επίκεντρο το ζεϊμπέκικο. Δεν ήταν μια απομάκρυνση από τους άλλους χορούς, αλλά μια συνειδητή επιλογή να ακολουθήσω έναν δρόμο που ένιωθα πως είχε ακόμη πολλά να μου αποκαλύψει.
Το ζεϊμπέκικο έγινε το πεδίο της βαθύτερης αναζήτησής μου. Όσο περισσότερο μελετούσα τη μουσική, την κίνηση και τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται κάθε άνθρωπος μέσα από αυτό, τόσο περισσότερο καταλάβαινα ότι δεν είχα απέναντί μου απλώς έναν χορό. Είχα έναν ολόκληρο κόσμο συναισθημάτων, πολιτισμού και προσωπικής αλήθειας. Αυτή η ανάγκη να οργανώσω όσα μάθαινα, να τα εξελίξω και να τα μεταδώσω με ουσία με οδήγησε στη δημιουργία του The Zeibekiko Method by Katounas. Μέσα από αυτό, θέλω να προσφέρω μια ολοκληρωμένη εκπαιδευτική προσέγγιση τόσο σε ανθρώπους που επιθυμούν να ανακαλύψουν το ζεϊμπέκικο όσο και σε επαγγελματίες που θέλουν να εμβαθύνουν στη διδασκαλία των ελληνικών λαϊκών χορών.
Σήμερα, όλα εκείνα τα διαφορετικά κεφάλαια της ζωής μου μοιάζουν να συναντιούνται. Η παράδοση μού έδωσε τις ρίζες, οι διεθνείς χορευτικές εμπειρίες μού άνοιξαν τους ορίζοντες και η προπονητική μού έμαθε τη σημασία της μεθοδικής εξέλιξης. Όλα μαζί με βοήθησαν να διαμορφώσω τη δική μου προσέγγιση και να συνεχίσω να αναζητώ νέους τρόπους να μεταδίδω τη γνώση. Και κάπως έτσι, η ιστορία συνεχίζεται. Από τις αίθουσες χορού στη Λάρισα μέχρι τις εκπαιδεύσεις και τα σεμινάρια στο εξωτερικό, από την προσωπική μου εξέλιξη μέχρι τους ανθρώπους που εμπιστεύονται τη διδασκαλία μου, ο στόχος παραμένει ο ίδιος: να μεταφέρω τον χορό με σεβασμό, γνώση και αλήθεια. Γιατί, τελικά, μπορεί να χρειαστεί να γνωρίσεις πολλούς διαφορετικούς κόσμους για να ανακαλύψεις εκείνον στον οποίο ανήκεις. Εγώ χρειάστηκα σχεδόν τρεις δεκαετίες για να καταλάβω πως, όσο μακριά κι αν ταξιδέψω, ένα κομμάτι μου επιστρέφει πάντα εκεί όπου όλα αποκτούν το βαθύτερο νόημά τους: στο ζεϊμπέκικο.
Αν υπάρχει κάτι που με ενδιαφέρει περισσότερο στον χορό, είναι η στιγμή που η τεχνική παύει να είναι αυτοσκοπός και γίνεται μέσο προσωπικής έκφρασης. Δεν με γοήτευσε ποτέ μόνο το εντυπωσιακό αποτέλεσμα, αλλά όσα κρύβονται πίσω από αυτό: η πρόθεση, η μουσικότητα, η προσωπικότητα και η αλήθεια του ανθρώπου που χορεύει. Ίσως αυτό να είναι και το στοιχείο που χαρακτηρίζει περισσότερο τη δική μου προσέγγιση. Έπειτα από σχεδόν τριάντα χρόνια στον χορό, έχοντας γνωρίσει διαφορετικές τεχνικές, σχολές και πολιτισμούς, έμαθα να εκτιμώ τη λεπτομέρεια, αλλά και να αναζητώ την ουσία. Με ενδιαφέρει η κίνηση να έχει λόγο ύπαρξης. Να μην εκτελείται απλώς για να εντυπωσιάσει, αλλά να υπηρετεί τη μουσική και να αποκαλύπτει κάτι από τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω της.
Στο ζεϊμπέκικο, αυτή η αναζήτηση γίνεται ακόμη πιο προσωπική. Δεν θέλω να βλέπω ανθρώπους που προσπαθούν να μοιάσουν σε κάποιον άλλον ή να αναπαράγουν ένα συγκεκριμένο ύφος επειδή θεωρούν ότι έτσι πρέπει να χορεύεται. Θέλω να τους βλέπω να ανακαλύπτουν τη δική τους κίνηση, να κατανοούν τον ρυθμό, να αφουγκράζονται τις παύσεις και να αφήνουν τη μουσική να τους οδηγήσει, χωρίς να χάνουν τον έλεγχο και την ποιότητα της τεχνικής τους. Για μένα, το αυθεντικό δεν είναι απαραίτητα το πιο εντυπωσιακό. Είναι εκείνο που δεν χρειάζεται να προσποιηθεί τίποτα.
Ως δάσκαλος, θέλω να είμαι άμεσος, εκφραστικός και ουσιαστικός. Μου αρέσει να επικοινωνώ με τους ανθρώπους, να τους μεταδίδω τη γνώση με τρόπο κατανοητό, να υπάρχει ζωντάνια και χιούμορ στο μάθημα, αλλά και να μη χάνεται ποτέ η ουσία. Πιστεύω ότι μπορείς να απαιτείς ποιότητα χωρίς να αφαιρείς τη χαρά και να διορθώνεις έναν άνθρωπο χωρίς να περιορίζεις την ελευθερία του. Ίσως γι’ αυτό, όσο εξελίσσομαι, τόσο λιγότερο με απασχολεί να αποδείξω τι μπορώ να κάνω και τόσο περισσότερο με ενδιαφέρει τι μπορώ να μεταδώσω. Αυτή είναι και η φιλοσοφία που θέλω να εκφράζει το The Zeibekiko Method by Katounas: μια προσέγγιση που συνδυάζει την τεχνική με τη μουσικότητα, τη γνώση με την έκφραση και την προσωπική ελευθερία με τον σεβασμό στην ταυτότητα του χορού.
Αν έπρεπε, λοιπόν, να περιγράψω το στυλ μου με λίγες λέξεις, θα έλεγα πως αναζητώ την ποιότητα χωρίς επιτήδευση, την έκφραση χωρίς υπερβολή και την τεχνική χωρίς να χάνεται το συναίσθημα. Γιατί, τελικά, δεν θέλω ο θεατής να θυμάται μόνο μια κίνηση που έκανα. Θέλω να θυμάται αυτό που ένιωσε βλέποντάς την. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν χορευτή: να καταφέρει, μέσα από την κίνησή του, να πει κάτι που ο άλλος θα συνεχίσει να αισθάνεται ακόμη κι όταν η μουσική έχει πια σταματήσει.
Αν με ρωτήσεις σήμερα, έπειτα από σχεδόν τριάντα χρόνια μέσα στις αίθουσες χορού, θα σου πω πως η τεχνική και το συναίσθημα δεν είναι δύο αντίθετοι κόσμοι. Είναι δύο στοιχεία που, όταν συναντηθούν σωστά, μπορούν να δημιουργήσουν κάτι πραγματικά ξεχωριστό. Η τεχνική είναι η γνώση που κατακτάς με τον χρόνο, την εξάσκηση, την πειθαρχία και τη μελέτη. Είναι το εργαλείο που σου επιτρέπει να ελέγχεις το σώμα σου, να κατανοείς τη μουσική και να κινείσαι με ποιότητα, ακρίβεια και ασφάλεια. Χωρίς αυτήν, πολλές φορές η πρόθεση δεν μπορεί να μεταφερθεί με τον τρόπο που επιθυμείς. Το συναίσθημα, όμως, είναι αυτό που δίνει ζωή σε όλα τα παραπάνω. Είναι εκείνο που κάνει μια κίνηση να αποκτά νόημα, μια παύση να γίνεται πιο δυνατή από δέκα φιγούρες και μια απλή στιγμή πάνω στη μουσική να μένει χαραγμένη στη μνήμη κάποιου.
Ιδιαίτερα στο ζεϊμπέκικο, αυτή η ισορροπία αποκτά για μένα ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Δεν με ενδιαφέρει ένας χορευτής να εκτελεί εντυπωσιακές κινήσεις χωρίς να ακούει πραγματικά τη μουσική. Ούτε, από την άλλη, να βασίζεται αποκλειστικά στο συναίσθημα χωρίς να γνωρίζει πώς να χρησιμοποιεί το σώμα του. Θέλω να βλέπω ανθρώπους που έχουν δουλέψει την τεχνική τους τόσο ουσιαστικά, ώστε να μπορούν να την αφήνουν να υπηρετεί την έκφρασή τους. Μέσα από το The Zeibekiko Method by Katounas, αυτή ακριβώς τη σχέση προσπαθώ να αναδείξω. Να διδάσκω όχι μόνο το πώς γίνεται μια κίνηση, αλλά και γιατί γίνεται, πώς συνδέεται με τον ρυθμό και πώς μπορεί να αποκτήσει προσωπικό χαρακτήρα. Γιατί ο στόχος δεν είναι όλοι να χορεύουν με τον ίδιο τρόπο, αλλά να έχουν τα εργαλεία ώστε να ανακαλύψουν τη δική τους αλήθεια μέσα στον χορό.
Και ίσως εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση ενός δασκάλου: να γνωρίζει πότε χρειάζεται να διορθώσει μια λεπτομέρεια και πότε να αφήσει τον μαθητή του ελεύθερο να αισθανθεί. Να του δώσει τη γνώση χωρίς να του περιορίσει τη φαντασία. Να τον βοηθήσει να εξελιχθεί τεχνικά, χωρίς να χάσει την προσωπικότητά του. Αν έπρεπε, λοιπόν, να επιλέξω τι κάνει έναν χορό πραγματικά σπουδαίο, θα έλεγα πως είναι το συναίσθημα που βρίσκει τον δρόμο του μέσα από την τεχνική. Γιατί η τεχνική μπορεί να κάνει κάποιον να θαυμάσει αυτό που βλέπει. Το συναίσθημα, όμως, μπορεί να τον κάνει να το θυμάται.
Και στο τέλος της ημέρας, αυτό που αναζητώ ως χορευτής και ως δάσκαλος δεν είναι απλώς να βλέπω ανθρώπους να κινούνται όμορφα. Είναι να βλέπω ανθρώπους να εκφράζονται αληθινά. Να χορεύουν χωρίς να προσπαθούν να αποδείξουν κάτι, αλλά επειδή έχουν κάτι να πουν. Γιατί, όταν η τεχνική συναντά το συναίσθημα, ο χορός παύει να είναι απλώς κίνηση. Γίνεται ιστορία. Και κάθε άνθρωπος έχει τη δική του ιστορία να αφηγηθεί.
Η αλήθεια είναι πως κάθε χορός έχει τη δική του μαγεία και μπορεί να μου χαρίσει ένα χαμόγελο για διαφορετικούς λόγους. Αν, όμως, υπάρχει κάτι που με κάνει πραγματικά να χαμογελώ, είναι να βλέπω τους ανθρώπους να αφήνονται στη μουσική, να ξεχνούν για λίγο τις έγνοιες τους και να ανακαλύπτουν τη χαρά της κίνησης. Έχω ζήσει μέσα από διαφορετικά είδη χορού, από τους ελληνικούς παραδοσιακούς μέχρι τους λάτιν και ευρωπαϊκούς, και το καθένα μού έχει προσφέρει κάτι ξεχωριστό. Υπάρχει μια ιδιαίτερη χαρά στον κύκλο του παραδοσιακού χορού, στην επικοινωνία δύο ανθρώπων που χορεύουν μαζί, στην ενέργεια μιας ομάδας που λειτουργεί σαν ένα σώμα.
Και φυσικά, υπάρχει το ζεϊμπέκικο. Ένας χορός που μπορεί να με συγκινήσει, να με προβληματίσει, να με ταξιδέψει, αλλά και να με κάνει να χαμογελάσω όταν βλέπω κάποιον να ανακαλύπτει τη δική του ελευθερία μέσα σε αυτόν. Ως δάσκαλος, όμως, το μεγαλύτερο χαμόγελό μου δεν προέρχεται απαραίτητα από τον ίδιο τον χορό. Έρχεται όταν βλέπω έναν άνθρωπο που στην αρχή ντρεπόταν να κινηθεί, που πίστευε ότι δεν έχει ρυθμό ή ότι ο χορός δεν είναι για εκείνον, να αφήνεται τελικά στη μουσική και να απολαμβάνει τη στιγμή.
Γιατί, έπειτα από τόσα χρόνια διδασκαλίας, έχω καταλάβει πως το πιο όμορφο θέαμα δεν είναι πάντα ο καλύτερος χορευτής. Είναι ο άνθρωπος που χαμογελά επειδή ανακάλυψε ότι μπορεί να χορέψει. Και όταν συμβαίνει αυτό μέσα στην αίθουσα της Burn the Floor, νιώθω πως όλα αυτά τα χρόνια που αφιέρωσα στον χορό έχουν πραγματικά νόημα.
Αν προσπαθήσω να ξεχωρίσω ένα και μόνο περιστατικό, μάλλον θα αδικήσω όλα τα υπόλοιπα. Έπειτα από σχεδόν τριάντα χρόνια μέσα στις αίθουσες χορού, έχω ζήσει αμέτρητες αστείες στιγμές, απρόοπτα και καταστάσεις που, ακόμη κι αν προσπαθούσα να τις περιγράψω, δύσκολα θα μπορούσα να μεταφέρω το γέλιο που προκάλεσαν εκείνη τη στιγμή. Αν, όμως, υπάρχει κάτι που με συγκινεί ιδιαίτερα, είναι ότι με τα χρόνια η αίθουσα χορού έπαψε να είναι απλώς ένας χώρος μαθημάτων. Έγινε ένας χώρος όπου οι άνθρωποι μοιράζονται κομμάτια από τη ζωή τους.
Έχω δει να γίνονται προτάσεις γάμου, έχω ζήσει εκπλήξεις γενεθλίων, έχω υποδεχτεί φίλους που ταξίδεψαν από άλλες πόλεις μόνο και μόνο για να μου κάνουν μια έκπληξη. Έχω δει ανθρώπους να οργανώνουν μικρές, αυθόρμητες στιγμές αγάπης, να γελούν, να συγκινούνται και να δημιουργούν αναμνήσεις που ξεπερνούν κατά πολύ όσα μπορεί να χωρέσει ένα συνηθισμένο μάθημα χορού. Και το πιο όμορφο είναι ότι αυτές οι στιγμές δεν συμβαίνουν μόνο στη Λάρισα. Τις συναντώ στην Ελλάδα, στο εξωτερικό, στα σεμινάρια και στα ταξίδια μου. Όπου κι αν βρίσκομαι, ανακαλύπτω ότι ο χορός μπορεί να δημιουργήσει μια αίσθηση οικειότητας ανάμεσα σε ανθρώπους που ίσως μέχρι πριν από λίγες ώρες δεν γνωρίζονταν καν.
Κάπου μέσα σε όλα αυτά, συνειδητοποίησα ότι είχα καταφέρει κάτι που για μένα έχει τεράστια αξία: να μην είναι κανένα μάθημα απλώς μια ώρα στο πρόγραμμα. Να γίνεται μια εμπειρία που ο καθένας μπορεί να πάρει μαζί του, ακόμη κι όταν φύγει από την αίθουσα. Και ξέρεις ποιο είναι τελικά το πιο όμορφο απρόοπτο; Ότι ξεκινάς διδάσκοντας στους ανθρώπους να χορεύουν και, χωρίς να το καταλάβεις, καταλήγεις να μοιράζεσαι μαζί τους γενέθλια, έρωτες, εκπλήξεις, φιλίες και στιγμές που μένουν για πάντα στη μνήμη. Ίσως, λοιπόν, το πιο αστείο περιστατικό να μην είναι ένα συγκεκριμένο γεγονός. Ίσως να είναι όλη αυτή η υπέροχη, απρόβλεπτη ιστορία που γράφεται καθημερινά μέσα από τον χορό.
Και αν κάτι με κάνει να χαμογελώ, είναι η σκέψη ότι, μέσα σε σχεδόν τρεις δεκαετίες, δεν δημιούργησα μόνο μαθήματα και χορογραφίες. Δημιούργησα έναν χώρο όπου οι άνθρωποι έρχονται για να μάθουν να χορεύουν, αλλά συχνά φεύγουν έχοντας ζήσει κάτι που δεν είχαν προγραμματίσει. Γιατί για μένα, η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι να θυμούνται απλώς τι έμαθαν σε ένα μάθημα. Είναι να θυμούνται πώς ένιωσαν όταν ήταν εκεί.
Για μένα, ένα τέλειο μάθημα δεν είναι απαραίτητα εκείνο στο οποίο όλα πήγαν βάσει προγράμματος. Είναι εκείνο στο οποίο συνέβη κάτι που δεν μπορείς να σχεδιάσεις απόλυτα: δημιουργήθηκε μια σύνδεση ανάμεσα στους ανθρώπους, στη μουσική και σε αυτό που προσπαθώ να μεταδώσω. Έπειτα από σχεδόν τριάντα χρόνια διδασκαλίας, έχω καταλάβει ότι δεν αρκεί να φύγουν οι μαθητές έχοντας μάθει μερικά καινούργια βήματα. Θέλω να φύγουν έχοντας κερδίσει κάτι περισσότερο. Να έχουν γελάσει, να έχουν ξεπεράσει έναν φόβο, να έχουν ανακαλύψει μια δυνατότητα που δεν γνώριζαν ότι είχαν ή να έχουν αισθανθεί, έστω και για λίγο, ότι βρίσκονται ακριβώς εκεί όπου θέλουν να είναι.
Στην Burn the Floor, αυτό που με ενδιαφέρει είναι να δημιουργώ μια εμπειρία και όχι απλώς να ολοκληρώνω ένα μάθημα. Να υπάρχει ενέργεια, επικοινωνία, χιούμορ, ποιότητα και εκείνη η αίσθηση της ομάδας που κάνει τους ανθρώπους να ανυπομονούν να ξαναβρεθούν. Θέλω η αίθουσα να είναι ένας χώρος όπου μπορείς να είσαι ο εαυτός σου, να δοκιμάσεις, να κάνεις λάθος, να γελάσεις με αυτό και να συνεχίσεις χωρίς να φοβάσαι ότι θα κριθείς. Στο ζεϊμπέκικο, όμως, υπάρχει και κάτι ακόμη που με συγκινεί ιδιαίτερα. Είναι η στιγμή που ένας μαθητής σταματά να σκέφτεται διαρκώς αν κάνει σωστά τα βήματα και αρχίζει πραγματικά να ακούει τη μουσική. Όταν η κίνηση αποκτά προσωπικότητα, όταν το σώμα αρχίζει να εκφράζει κάτι αληθινό και όταν βλέπω στα μάτια του ανθρώπου απέναντί μου ότι μόλις ανακάλυψε κάτι δικό του. Εκεί αισθάνομαι πως η διδασκαλία μου έχει βρει τον σκοπό της.
Και φυσικά, υπάρχουν οι στιγμές που δεν χωρούν σε καμία μεθοδολογία: μια απρόσμενη έκπληξη γενεθλίων, μια πρόταση γάμου, ένας φίλος που ταξιδεύει από άλλη πόλη για να εμφανιστεί ξαφνικά στην αίθουσα ή ένα γέλιο που παρασύρει ολόκληρη την ομάδα. Αυτές οι στιγμές μού θυμίζουν ότι, με τα χρόνια, ο χορός έχει γίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από το επάγγελμά μου. Έχει γίνει ένας τρόπος να δημιουργώ σχέσεις και να μοιράζομαι εμπειρίες. Το ίδιο συναίσθημα αναζητώ και στα σεμινάρια μου στο εξωτερικό, αλλά και στα διαδικτυακά μαθήματα του The Zeibekiko Method by Katounas. Δεν έχει σημασία αν ο μαθητής βρίσκεται στη Λάρισα, στην άλλη άκρη της Ελλάδας ή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Θέλω να αισθάνεται ότι αυτό που συμβαίνει μεταξύ μας έχει ουσία, ότι εξελίσσεται και ότι παίρνει μαζί του κάτι που θα τον συνοδεύει και μετά το μάθημα.
Ξέρεις πότε λέω πραγματικά «αυτό το μάθημα ήταν τέλειο»; Όταν κοιτάζω τους ανθρώπους στο τέλος και βλέπω ότι δεν θέλουν να φύγουν. Όταν συνεχίζουν να συζητούν, να γελούν, να δοκιμάζουν ξανά μια κίνηση ή να μου λένε «Χρήστο, πάμε άλλη μία φορά!». Εκεί καταλαβαίνω ότι δεν τους έδωσα απλώς μια ώρα χορού. Τους έδωσα μια εμπειρία που θέλουν να ξαναζήσουν. Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο σημαντικό για μένα: να μην είμαι απλώς ο δάσκαλος που τους περιμένει στο επόμενο μάθημα, αλλά ένας άνθρωπος που συμβάλλει στο να έχουν κάτι όμορφο να περιμένουν μέσα στην εβδομάδα τους.
Γιατί το τέλειο μάθημα δεν τελειώνει όταν κλείνει η μουσική. Συνεχίζεται στο χαμόγελο που παίρνεις μαζί σου, στην ανυπομονησία για την επόμενη συνάντηση και στην ανάμνηση που, χρόνια αργότερα, εξακολουθεί να σε κάνει να χαμογελάς. ❤️
Νομίζω πως το μεγαλύτερο λάθος είναι ότι οι άνθρωποι προσπαθούν τόσο πολύ να χορέψουν σωστά, που ξεχνούν να απολαύσουν τον χορό. Το βλέπω συχνά στα μαθήματα. Άνθρωποι που μετρούν συνεχώς τα βήματα, παρατηρούν τους διπλανούς τους, συγκρίνουν τον εαυτό τους με κάποιον πιο έμπειρο και αγχώνονται μήπως κάνουν λάθος. Αντί να ακούσουν τη μουσική, προσπαθούν να αποδείξουν ότι μπορούν να χορέψουν. Και κάπως έτσι, αυτό που θα έπρεπε να τους ελευθερώνει γίνεται ακόμη μία υποχρέωση στην οποία αισθάνονται ότι πρέπει να πετύχουν.
Έπειτα από σχεδόν τριάντα χρόνια διδασκαλίας, έχω καταλάβει πως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν δυσκολεύονται επειδή δεν έχουν ρυθμό ή ταλέντο. Δυσκολεύονται επειδή φοβούνται να εκτεθούν. Φοβούνται το βλέμμα των άλλων, το λάθος, την πιθανότητα να μην είναι αρκετά καλοί. Κι όμως, ο χορός δεν απαιτεί να είσαι τέλειος για να ξεκινήσεις. Απαιτεί να είσαι πρόθυμος να μάθεις. Αυτό προσπαθώ να μεταδώσω και μέσα από την Burn the Floor Dance Community: δεν χρειάζεται να ξέρεις να χορεύεις για να μπεις σε μια αίθουσα. Χρειάζεται μόνο να δώσεις στον εαυτό σου την ευκαιρία. Τα βήματα διδάσκονται, η τεχνική καλλιεργείται και η αυτοπεποίθηση χτίζεται σταδιακά. Κανείς δεν γεννήθηκε γνωρίζοντας.
Στο ζεϊμπέκικο, μάλιστα, αυτό το λάθος γίνεται ακόμη πιο εμφανές. Πολλοί προσπαθούν να εντυπωσιάσουν με φιγούρες, να αντιγράψουν έναν χορευτή που θαυμάζουν ή να γεμίσουν κάθε στιγμή της μουσικής με κίνηση. Ξεχνούν ότι δεν χρειάζεται να κάνεις πολλά για να πεις κάτι σημαντικό. Μερικές φορές, μια παύση, ένα βλέμμα ή μια απλή κίνηση που γεννιέται από τη μουσική μπορεί να εκφράσει πολύ περισσότερα από μια ολόκληρη σειρά εντυπωσιακών φιγούρων. Δεν χρειάζεται να αποδείξεις ότι είσαι καλός χορευτής. Χρειάζεται να μάθεις να ακούς, να αισθάνεσαι και να εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου. Αυτός είναι και ο λόγος που, μέσα από το The Zeibekiko Method by Katounas, θέλω να βοηθώ τους ανθρώπους να αποκτούν τεχνική και γνώση, χωρίς να χάνουν την προσωπικότητά τους. Δεν με ενδιαφέρει να δημιουργώ αντιγραφές του δικού μου χορού. Με ενδιαφέρει να τους δίνω τα εργαλεία για να ανακαλύψουν τον δικό τους.
Αν μπορούσα να πω κάτι σε κάποιον που ξεκινά σήμερα, θα ήταν απλό: μην περιμένεις να νιώσεις έτοιμος για να χορέψεις. Ξεκίνα να χορεύεις και θα ανακαλύψεις στην πορεία όσα μπορείς να γίνεις. Γιατί το μεγαλύτερο λάθος δεν είναι να κάνεις ένα λάθος βήμα. Είναι να αφήσεις τον φόβο μήπως κάνεις λάθος να σε κρατήσει μακριά από κάτι που θα μπορούσε να σου αλλάξει τη ζωή.
Δεν θα έλεγα ότι υπάρχει ένα μόνο τραγούδι. Για μένα, η μουσική είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη στιγμή, τη διάθεση και όλα όσα μπορεί να αισθάνομαι εκείνη την ώρα. Μπορεί να είμαι χαρούμενος, μελαγχολικός, ενθουσιασμένος ή αγχωμένος. Κάθε συναίσθημα έχει τη δική του μουσική και κάθε μουσική μπορεί να μου γεννήσει μια διαφορετική ιστορία. Μπορεί να βρίσκομαι μέσα σε ένα αεροπλάνο και να ακούσω Θεοδωρίδου, νιώθοντας την ανάγκη να σηκωθώ και να χορέψω. Μπορεί να κάνω γυμναστική και να ακουστεί Άννα Βίσση, δίνοντάς μου την ενέργεια που χρειάζομαι. Ή μπορεί να περπατάω στον δρόμο, να ακούσω Καζαντζίδη και, για λίγα δευτερόλεπτα, να ξεχάσω πού βρίσκομαι, γιατί όλη μου η προσοχή θα έχει στραφεί στη μουσική.
Έτσι λειτουργώ. Δεν χρειάζομαι πάντα μια πίστα, μια αίθουσα χορού ή ένα κοινό για να αισθανθώ την ανάγκη να χορέψω. Μερικές φορές, αρκούν λίγες νότες για να αρχίσει να δημιουργείται μέσα μου μια κίνηση, μια εικόνα ή μια ιδέα. Και ξέρεις τι είναι το πιο όμορφο; Ότι πολλές φορές αυτές οι στιγμές γίνονται η αρχή για κάτι πολύ μεγαλύτερο. Δεν σου κρύβω ότι μερικές από τις πιο όμορφες χορογραφίες μου και κάποιες από τις παραστάσεις που έχω αγαπήσει περισσότερο γεννήθηκαν σε χώρους που κανείς δεν θα φανταζόταν. Σε αναμονές αεροδρομίων, ανάμεσα σε ανακοινώσεις πτήσεων, βαλίτσες και ανθρώπους που βιάζονται να φτάσουν στον προορισμό τους.
Εκεί που οι περισσότεροι βλέπουν απλώς χαμένο χρόνο, εγώ πολλές φορές βρίσκω χώρο για να ονειρευτώ. Βάζω μουσική, αφήνω τη σκέψη μου ελεύθερη και αρχίζω να φαντάζομαι κινήσεις, σκηνές, συναισθήματα, ολόκληρες παραστάσεις. Σαν να ξεκινά μια μικρή ταινία μέσα στο μυαλό μου, η οποία περιμένει τη στιγμή που θα μπορέσει να πάρει ζωή πάνω σε μια σκηνή. Ίσως αυτό να είναι ένα από τα πιο όμορφα στοιχεία της σχέσης μου με τον χορό: δεν χρειάζεται να βρίσκομαι σε μια αίθουσα για να δημιουργώ. Ο χορός με ακολουθεί παντού. Με ακολουθεί στα ταξίδια μου, στις στιγμές της χαράς, στις περιόδους της έντασης, ακόμη και στις ώρες που χρειάζομαι απλώς να μείνω λίγο μόνος με τις σκέψεις μου. Και κάθε φορά που μια μελωδία αγγίζει κάτι μέσα μου, μπορεί να γίνει η αφετηρία για μια καινούργια ιδέα.
Έπειτα από τόσα χρόνια, έχω καταλάβει πως η έμπνευση δεν έρχεται πάντα όταν την αναζητάς. Μερικές φορές εμφανίζεται απροσδόκητα, σε βρίσκει στον δρόμο, στο γυμναστήριο ή σε ένα αεροδρόμιο, και σου θυμίζει γιατί αγάπησες αυτή την τέχνη εξαρχής. Γιατί εγώ δεν ακούω απλώς μουσική. Βλέπω εικόνες, αισθάνομαι ιστορίες και φαντάζομαι κινήσεις. Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, γεννιέται ο χορός. Ίσως, τελικά, αυτή να είναι η μεγαλύτερη πολυτέλεια ενός ανθρώπου που αγαπά πραγματικά αυτό που κάνει: να μπορεί να μετατρέπει ακόμη και την πιο απλή στιγμή της ημέρας του σε πηγή έμπνευσης. Και να ανακαλύπτει πως, όσο υπάρχουν μουσικές που τον συγκινούν, θα υπάρχουν πάντα καινούργιες ιστορίες που περιμένουν να χορευτούν.
Αν προσπαθήσω να ξεχωρίσω μία μόνο στιγμή, φοβάμαι πως θα αδικήσω δεκάδες άλλες. Γιατί, όταν αφιερώνεις σχεδόν τριάντα χρόνια της ζωής σου στον χορό, συνειδητοποιείς πως οι αναμνήσεις δεν χωρούν εύκολα σε μία ιστορία. Είναι άνθρωποι, ταξίδια, παραστάσεις, συναντήσεις, εκπλήξεις και συναισθήματα που, με τον καιρό, γίνονται κομμάτι σου.
Υπάρχουν, όμως, κάποιες στιγμές που έχουν μια ιδιαίτερη θέση μέσα μου. Μία από αυτές ήταν η φιλανθρωπική παράσταση που διοργανώσαμε πριν από δύο χρόνια για το Αντικαρκινικό Παράρτημα Λάρισας, όταν η Άννα Βίσση θέλησε να συμμετέχει ενεργά σε αυτή την προσπάθεια. Το να βλέπεις έναν τόσο μεγάλο καλλιτέχνη να βρίσκεται δίπλα σου, να συμμετέχει στις πρόβες και να μοιράζεται μαζί σου έναν κοινό σκοπό ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μια σημαντική καλλιτεχνική συνεργασία. Ήταν μια υπενθύμιση ότι η τέχνη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία όταν μπορεί να προσφέρει, να στηρίξει και να ενώσει τους ανθρώπους γύρω από κάτι ουσιαστικό.
Και ύστερα υπάρχουν οι στιγμές με τη Νατάσα Θεοδωρίδου, που δέχτηκε με χαρά να χορέψουμε μαζί, τόσο στη Λάρισα όσο και στη Γερμανία, αλλά και σε μια πιο αυθόρμητη, προσωπική στιγμή, μετά από έναν διαγωνισμό, σε έναν χώρο όπου βρεθήκαμε αργότερα. Είναι αυτές οι εμπειρίες που σου θυμίζουν ότι, πέρα από τις σκηνές, τα φώτα και τα μεγάλα γεγονότα, υπάρχουν οι ανθρώπινες συναντήσεις που κάνουν τη διαδρομή ξεχωριστή.
Κάθε ταξίδι, άλλωστε, μου έχει αφήσει κάτι διαφορετικό. Από τις παραστάσεις στην Ελλάδα μέχρι τα σεμινάρια στο εξωτερικό, από τις μεγάλες σκηνές μέχρι τις μικρές αίθουσες όπου μια ομάδα ανθρώπων συναντιέται για να μοιραστεί την αγάπη της για τον χορό, έχω καταλάβει ότι η αξία μιας εμπειρίας δεν μετριέται μόνο από το μέγεθος του γεγονότος, αλλά από όσα αφήνει μέσα σου. Και μετά είναι οι στιγμές που δεν ανακοινώνονται σε κανένα πρόγραμμα. Οι προτάσεις γάμου που έχουν γίνει μέσα στα μαθήματα, οι εκπλήξεις γενεθλίων, οι φίλοι που ταξιδεύουν από άλλες πόλεις για να εμφανιστούν ξαφνικά μπροστά σου. Οι άνθρωποι που μπαίνουν στην αίθουσα για να μάθουν να χορεύουν και, χωρίς να το καταλάβεις, γίνονται μέρος της ζωής σου.
Αυτές οι στιγμές έχουν για μένα μια ξεχωριστή αξία, γιατί μου θυμίζουν πως η Burn the Floor δεν είναι απλώς μια σχολή χορού. Είναι ένας χώρος όπου οι άνθρωποι συναντιούνται, δημιουργούν σχέσεις, ερωτεύονται, γιορτάζουν, συγκινούνται και μοιράζονται στιγμές που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια ενός μαθήματος. Και κάπου εκεί βρίσκεται, για μένα, η πραγματική επιτυχία ενός δασκάλου: όταν ο χορός γίνεται η αφορμή για να συμβούν πράγματα στη ζωή των ανθρώπων που δεν θα είχαν συμβεί διαφορετικά.
Ξέρεις, μεγαλώνοντας μέσα σε αυτή τη δουλειά, έχω πάψει να μετρώ τις όμορφες στιγμές μόνο με βάση τις παραστάσεις που έκανα ή τους καλλιτέχνες με τους οποίους συνεργάστηκα. Τις μετρώ και με βάση τους ανθρώπους που γνώρισα, τις σχέσεις που δημιουργήθηκαν και τις αναμνήσεις που εξακολουθούν να με κάνουν να χαμογελώ. Γιατί οι παραστάσεις τελειώνουν, τα φώτα σβήνουν και οι μουσικές σταματούν. Αυτό που μένει, όμως, είναι η ιστορία που έζησες μέχρι να φτάσεις εκεί. Και αν με ρωτήσεις τι θα θυμάμαι περισσότερο όταν κοιτάξω πίσω σε όλα αυτά τα χρόνια, νομίζω πως η απάντηση δεν θα είναι μία συγκεκριμένη βραδιά. Θα είναι όλα εκείνα τα πρόσωπα που πέρασαν από τη ζωή μου μέσα από τον χορό. Εκείνοι που με εμπιστεύτηκαν, που μοιράστηκαν μαζί μου τα όνειρά τους και που, με τον δικό τους τρόπο, έγιναν μέρος της δικής μου ιστορίας.
Γιατί τελικά, Χρήστος Κατούνας δεν είναι μόνο ο χορευτής, ο δάσκαλος ή ο δημιουργός του The Zeibekiko Method. Είναι και ο άνθρωπος που, μέσα από τον χορό, είχε την τύχη να βρεθεί στη ζωή τόσων άλλων ανθρώπων. Και αυτό, για μένα, είναι μια από τις πιο όμορφες παραστάσεις που θα μπορούσα ποτέ να ζήσω.
Αν μου έλεγε κάποιος πριν από μερικά χρόνια ότι θα δίδασκα ζεϊμπέκικο σε ανθρώπους από την άλλη άκρη του κόσμου, ότι θα δημιουργούσα σχέσεις με μαθητές που θα ταξίδευαν χιλιάδες χιλιόμετρα για να με συναντήσουν από κοντά και ότι ένα κομμάτι της δουλειάς μου θα ταξίδευε μαζί μου σε τόσες χώρες, πιθανότατα θα δυσκολευόμουν να το πιστέψω. Κι όμως, μερικές φορές, τα πιο σημαντικά ταξίδια της ζωής μας ξεκινούν από μια ιδέα που αρχικά δεν είμαστε καν βέβαιοι αν θέλουμε να ακολουθήσουμε.
Η δική μου ιστορία ξεκίνησε μετά την πανδημία, μέσα από μια πρόταση ενός αγαπημένου φίλου, του Γιάννη. Εκείνος ήταν που μου έβαλε για πρώτη φορά την ιδέα να δοκιμάσω τα διαδικτυακά μαθήματα χορού. Θυμάμαι πως ήμουν αρκετά επιφυλακτικός. Για μένα, ο χορός ήταν η αίθουσα, η μουσική που ακούγεται στον χώρο, η άμεση επικοινωνία, η δυνατότητα να παρατηρώ τον μαθητή, να διορθώνω την κίνησή του και να αισθάνομαι την ενέργειά του.
Πώς θα μπορούσαν όλα αυτά να μεταφερθούν μέσα από μια οθόνη; Δεν ήμουν καθόλου βέβαιος. Παρ’ όλα αυτά, αποφάσισα να δοκιμάσω. Δημιούργησα μια σελίδα στο Instagram και ξεκίνησα διστακτικά, χωρίς να γνωρίζω πού θα μπορούσε να με οδηγήσει αυτή η προσπάθεια. Και τότε άρχισαν να έρχονται τα μηνύματα.
Άνθρωποι από την Αμερική, την Αυστραλία και άλλες χώρες επικοινωνούσαν μαζί μου επειδή ήθελαν να μάθουν ζεϊμπέκικο. Άλλοι αγαπούσαν την ελληνική μουσική, άλλοι αναζητούσαν έναν τρόπο να πλησιάσουν τις ελληνικές τους ρίζες και άλλοι ήθελαν απλώς να ανακαλύψουν έναν χορό που τους συγκινούσε βαθιά, ακόμη κι αν δεν είχαν βρεθεί ποτέ στην Ελλάδα. Σιγά σιγά, άρχισα να συνειδητοποιώ κάτι που με συγκίνησε πραγματικά: υπήρχαν άνθρωποι στην άλλη άκρη του κόσμου που περίμεναν να τους ανοίξει κάποιος αυτή την πόρτα. Και κάπως έτσι, μια ιδέα που αρχικά αντιμετώπισα με δισταγμό άρχισε να αποκτά τη δική της ζωή.
Αποφάσισα να ασχοληθώ πολύ πιο σοβαρά. Να μελετήσω πώς θα μπορούσα να μεταφέρω τη γνώση μου μέσα από την οθόνη, να προσαρμόσω τη μεθοδολογία μου και να διαμορφώσω τα μαθήματα έτσι ώστε ο μαθητής να μη νιώθει ότι συμμετέχει σε μια υποδεέστερη εκδοχή του δια ζώσης μαθήματος. Ήθελα να διατηρήσω την προσωπική επαφή, την ουσιαστική καθοδήγηση, την τεχνική και, πάνω απ’ όλα, την ανθρώπινη επικοινωνία. Γιατί δεν ήθελα απλώς να διδάσκω βήματα μέσω διαδικτύου. Ήθελα να δημιουργώ μια ολοκληρωμένη εκπαιδευτική εμπειρία.
Περίπου τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη αυτής της προσπάθειας, αισθάνομαι περήφανος για τη διαδρομή που έχω διανύσει και για το γεγονός ότι συγκαταλέγομαι στους πρώτους στην Ελλάδα που ανέπτυξαν συστηματικά διαδικτυακά μαθήματα ζεϊμπέκικου με μαθητές από όλο τον κόσμο. Σήμερα, όταν κοιτάζω πίσω, βλέπω έναν χάρτη γεμάτο ανθρώπους και ιστορίες. Μαθητές από την Αυστραλία και τον Καναδά, από το Τορόντο, τη Νέα Υόρκη, το Πόρτλαντ και την Καλιφόρνια, από τη Γερμανία, την Αγγλία, την Κύπρο, την Τουρκία, τη Σερβία, τη Βουλγαρία, την Ελβετία και την Αυστρία. Και αυτή η λίστα συνεχίζει να μεγαλώνει.
Το πιο συγκινητικό, όμως, δεν είναι ο αριθμός των χωρών. Είναι ότι αρκετοί από αυτούς τους ανθρώπους, που αρχικά γνώρισα μέσα από μια οθόνη, έχουν πλέον έρθει στην Ελλάδα για να συναντηθούμε από κοντά. Να αγκαλιαστούμε, να χορέψουμε μαζί, να μοιραστούμε ένα τραπέζι και να ανακαλύψουμε πως μια σχέση που ξεκίνησε διαδικτυακά μπορεί να γίνει μια αληθινή ανθρώπινη σύνδεση. Και τώρα, ένα ακόμη κεφάλαιο ανοίγεται μπροστά μου: το ταξίδι στη Νέα Υόρκη. Εκεί θα συναντήσω πολλούς διαδικτυακούς μαθητές μου, όχι μόνο από την πόλη, αλλά και από γύρω περιοχές και άλλες πολιτείες, όπως το Νιου Τζέρσεϊ, τη Βοστώνη, το Σικάγο και το Μαϊάμι.
Σκέφτομαι συχνά αυτή τη διαδρομή και δυσκολεύομαι να περιγράψω ακριβώς το συναίσθημα. Άνθρωποι που κάποτε έβλεπα μέσα από μια μικρή οθόνη θα βρίσκονται απέναντί μου, στην ίδια αίθουσα, θα ακούν την ίδια μουσική και θα χορεύουμε μαζί. Είναι από εκείνες τις στιγμές που σε κάνουν να καταλαβαίνεις πως η δουλειά σου έχει αποκτήσει μια διάσταση που κάποτε δεν μπορούσες να φανταστείς. Υπάρχει, όμως, και ένα άλλο κομμάτι αυτής της ιστορίας, πιο προσωπικό. Και αισθάνομαι πως δεν θα ήταν ειλικρινές να μιλήσω για αυτό το ταξίδι χωρίς να αναφερθώ σε εκείνο.
Η περίοδος της πανδημίας ήταν για μένα ιδιαίτερα δύσκολη. Η απομάκρυνση από την καθημερινότητα του χορού, η αβεβαιότητα και η ανατροπή μιας ζωής που είχα χτίσει γύρω από τη δουλειά μου επηρέασαν βαθιά την ψυχολογία μου. Πέρασα μια πολύ σκοτεινή περίοδο, αντιμετωπίζοντας σοβαρή κατάθλιψη. Δεν ήταν εύκολο να ξαναβρώ τον βηματισμό μου, ούτε να ανακτήσω την πίστη στις δυνατότητές μου. Σε εκείνο το σημείο, η οικογένειά μου στάθηκε δίπλα μου με αγάπη και υπομονή. Οι φίλοι μου με στήριξαν, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, και τους οφείλω πολλά για το γεγονός ότι με βοήθησαν να σταθώ ξανά στα πόδια μου. Και μέσα σε εκείνη την περίοδο ήρθε η πρόταση του Γιάννη.
Ίσως τότε να μην μπορούσα να αντιληφθώ πόσο σημαντική θα αποδεικνυόταν. Σήμερα, όμως, κοιτάζοντας πίσω, αισθάνομαι βαθιά ευγνωμοσύνη. Γιατί ένας φίλος, με μια απλή ιδέα, έγινε η αφορμή να ανακαλύψω έναν καινούργιο δρόμο, σε μια στιγμή που είχα μεγάλη ανάγκη να ξαναβρώ τη δημιουργικότητά μου και να κοιτάξω μπροστά. Δεν θα πω πως το διαδίκτυο έλυσε όλα μου τα προβλήματα ή πως η επαγγελματική εξέλιξη εξαφάνισε τις δυσκολίες. Θα πω, όμως, ότι μου έδωσε μια νέα προοπτική. Μου επέτρεψε να δημιουργήσω ξανά, να γνωρίσω ανθρώπους, να ταξιδέψω μέσα από τη δουλειά μου και να ανακαλύψω ότι αυτό που αγαπούσα μπορούσε να φτάσει πολύ πιο μακριά απ’ όσο είχα φανταστεί.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό μάθημα που μου έδωσε αυτή η διαδρομή: μερικές φορές, η επόμενη μεγάλη ευκαιρία μας δεν εμφανίζεται όταν όλα πηγαίνουν καλά. Εμφανίζεται όταν είμαστε έτοιμοι να δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό, ακόμη κι αν στην αρχή φοβόμαστε. Σήμερα, μέσα από το The Zeibekiko Method by Katounas, δεν αισθάνομαι ότι μεταφέρω απλώς μια τεχνική σε ανθρώπους που ζουν μακριά. Νιώθω ότι χτίζω γέφυρες ανάμεσα στην ελληνική μουσική και σε ανθρώπους που, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, θέλουν να γίνουν μέρος της. Και όταν σκέφτομαι πως όλο αυτό ξεκίνησε από μια πρόταση ενός φίλου, νιώθω πραγματικά ευλογημένος.
Γιατί εκείνο που κάποτε έμοιαζε με μια μικρή δοκιμή έγινε ένα παράθυρο στον κόσμο. Ένα παράθυρο μέσα από το οποίο δεν βλέπω μόνο νέες χώρες, αλλά ανθρώπους που με εμπιστεύονται, με περιμένουν, με αγκαλιάζουν και μου θυμίζουν καθημερινά γιατί επέλεξα να αφιερώσω τη ζωή μου στον χορό. Και τώρα, καθώς ετοιμάζομαι να συναντήσω τους μαθητές μου στη Νέα Υόρκη, νιώθω πως δεν πηγαίνω απλώς σε έναν ακόμη προορισμό. Πηγαίνω να συναντήσω ένα κομμάτι της ιστορίας που ξεκίνησε πριν από τέσσερα χρόνια, μέσα από μια οθόνη, και τώρα συνεχίζεται στην πραγματική ζωή. Και το πιο όμορφο είναι πως αυτή η ιστορία δεν έχει ακόμη γραφτεί ολόκληρη.
Αν με ρωτήσεις ποιο είναι το όραμά μου για την Burn the Floor, θα σου πω πως δεν ονειρεύτηκα ποτέ να δημιουργήσω απλώς μια επιτυχημένη σχολή χορού. Ήθελα να δημιουργήσω έναν χώρο που να έχει ψυχή. Έναν χώρο όπου οι άνθρωποι δεν θα έρχονται μόνο για να μάθουν βήματα, αλλά για να ανακαλύψουν δυνατότητες που ίσως δεν γνώριζαν ότι είχαν, να εκφραστούν, να δημιουργήσουν σχέσεις και να αισθανθούν ότι κάπου ανήκουν.
Έπειτα από σχεδόν τριάντα χρόνια στον χορό, έχω καταλάβει πως η πραγματική επιτυχία δεν μετριέται μόνο με τον αριθμό των μαθητών, τις παραστάσεις ή τις διακρίσεις. Μετριέται με τους ανθρώπους που πέρασαν από την αίθουσά σου και κράτησαν κάτι από όσα τους πρόσφερες. Με εκείνους που απέκτησαν αυτοπεποίθηση, που ξεπέρασαν τις ανασφάλειές τους, που βρήκαν μια παρέα, που τόλμησαν να ανέβουν σε μια σκηνή ή που ανακάλυψαν μια πλευρά του εαυτού τους την οποία μέχρι τότε κρατούσαν κρυμμένη. Αυτό θέλω να αντιπροσωπεύει η Burn the Floor Dance Community. Η εξέλιξη μιας σχολής σε μια κοινότητα ανθρώπων που συνδέονται μέσα από την κίνηση, τον πολιτισμό, την έκφραση και τις κοινές εμπειρίες. Θέλω κάθε άνθρωπος, ανεξάρτητα από την ηλικία, το επίπεδο ή την προηγούμενη εμπειρία του, να αισθάνεται ότι έχει τη θέση του εδώ. Να μην αισθάνεται πως πρέπει να αποδείξει κάτι για να γίνει αποδεκτός, αλλά να βρίσκει το περιβάλλον που θα τον βοηθήσει να εξελιχθεί. Παράλληλα, έχω ένα όραμα που ξεπερνά τα όρια της Λάρισας. Θέλω η Burn the Floor να συνεχίσει να αναπτύσσεται, να δημιουργεί υψηλού επιπέδου καλλιτεχνικές παραγωγές, να εκπαιδεύει χορευτές και να προσφέρει εμπειρίες που οι άνθρωποι θα θυμούνται για χρόνια. Θέλω να εξελίσσεται μαζί με την εποχή της, χωρίς να χάνει την ταυτότητα και τις αξίες της.
Και φυσικά, υπάρχει το The Zeibekiko Method by Katounas, ένα κομμάτι του οράματός μου που έχει πλέον τη δική του διεθνή διαδρομή. Θέλω να συνεχίσω να μεταδίδω τη γνώση μου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, να εκπαιδεύω ανθρώπους που αγαπούν το ζεϊμπέκικο και να βοηθώ επαγγελματίες να μεταφέρουν τους ελληνικούς λαϊκούς χορούς στις δικές τους σχολές και στις επόμενες γενιές. Για μένα, αυτό δεν είναι μόνο μια επαγγελματική φιλοδοξία. Είναι ένας τρόπος να συμβάλω στη διατήρηση και στην εξέλιξη ενός σημαντικού κομματιού του ελληνικού πολιτισμού.
Όσο για τους προσωπικούς μου στόχους, θέλω να συνεχίσω να δημιουργώ. Να ταξιδεύω, να μαθαίνω, να συνεργάζομαι με ανθρώπους που με εμπνέουν και να μη χάσω ποτέ την περιέργεια που είχα όταν ξεκίνησα. Δεν θέλω να πιστέψω ότι επειδή έχω διανύσει μια μεγάλη διαδρομή, τα έχω ήδη ανακαλύψει όλα. Αντίθετα, θέλω να αισθάνομαι πως υπάρχει πάντα ένα επόμενο κεφάλαιο που περιμένει να γραφτεί. Έχω, όμως, μάθει και κάτι ακόμη: πως για να συνεχίσεις να προσφέρεις στους άλλους, πρέπει να φροντίζεις και τον εαυτό σου. Να βρίσκεις ισορροπία, να χαίρεσαι όσα έχεις δημιουργήσει και να επιτρέπεις στον εαυτό σου να απολαμβάνει τη διαδρομή, όχι μόνο να κυνηγά τον επόμενο στόχο.
Και αν υπάρχει κάτι που θα ήθελα πραγματικά να μείνει από το όνομά μου, δεν είναι μόνο οι χορογραφίες μου, οι παραστάσεις μου ή η μέθοδος που δημιούργησα. Είναι οι άνθρωποι. Θα ήθελα, χρόνια αργότερα, κάποιος να συναντήσει έναν παλιό μαθητή μου και να ακούσει να λέει: «Εκεί έμαθα να χορεύω, αλλά έμαθα και να πιστεύω περισσότερο στον εαυτό μου». Ή να συναντήσω έναν άνθρωπο που μπορεί να μη θυμάται πια όλα τα βήματα που του δίδαξα, αλλά να θυμάται το γέλιο μας, τις στιγμές μας, την ενθάρρυνση που του έδωσα όταν δυσκολευόταν. Δεν θέλω να με θυμούνται ως έναν δάσκαλο που γνώριζε απλώς πολλά για τον χορό. Θέλω να με θυμούνται ως έναν άνθρωπο που αγαπούσε αυτό που έκανε και προσπαθούσε να μεταδώσει αυτή την αγάπη με γενναιοδωρία, γνώση και αλήθεια. Γιατί, τελικά, η μεγαλύτερη κληρονομιά ενός δασκάλου δεν είναι όσα γνωρίζει ο ίδιος, αλλά όσα καταφέρνει να ξυπνήσει μέσα στους άλλους.
Και ίσως, όταν κάποτε κοιτάξω πίσω σε όλη αυτή τη διαδρομή, να μη μετρήσω την επιτυχία μου με τα χρόνια που δίδαξα ή τις χώρες στις οποίες ταξίδεψα. Ίσως τη μετρήσω με τις ζωές που άγγιξα, τις φιλίες που γεννήθηκαν, τις στιγμές που μοιραστήκαμε και τους ανθρώπους που έφυγαν από κοντά μου λίγο πιο χαρούμενοι, λίγο πιο δυνατοί και λίγο πιο ελεύθεροι. Αν καταφέρω να δημιουργήσω έναν χώρο που θα συνεχίσει να εμπνέει ανθρώπους ακόμη κι όταν εγώ δεν θα βρίσκομαι πια καθημερινά μέσα σε αυτή την αίθουσα, τότε θα ξέρω ότι το όνειρό μου έγινε πραγματικότητα.
Γιατί η Burn the Floor δεν θέλω να είναι απλώς κάτι που δημιούργησα. Θέλω να είναι κάτι που θα συνεχίσει να ζει μέσα στους ανθρώπους της. Και αυτή, για μένα, είναι η πιο όμορφη μορφή επιτυχίας: να δημιουργείς κάτι που ξεπερνά τον ίδιο σου τον εαυτό.
